Moje zaimki to:

ono/jego lub ona/jej lub on/jego

(Formy wymienne: Rodzaj neutralny lub Rodzaj żeński lub Rodzaj męski)

Przykłady użycia w zdaniu:

  • Myślę, że ono jest bardzo miłe, przyjacielskie i urzekające.
  • Tęsknię za jego śmiechem.
  • Napiszę do niego później.
  • Powiedziałom mu, że je lubię.
  • Chciałobyś pójść do kina?
  • Czy będziesz grało z nami?
  • Kiedy będziesz moo się z nami spotkać?
  • Gdy byłom w domu, zaczęłom gotować.
  • Dostałom wyniki egzaminu i jestem z nich zadowolone.
  • Poszłom z nim do szkoły.
  • Rozmawialiśmy o nim ostatnio.
  • Każde z nich chciało czego innego.
  • To miło, że nas pań odwiedza.
  • Czy będzie pań kontynuować subskrypcję?

Odmiana:

Mianownik Dopełniacz Celownik Biernik Narzędnik Miejscownik
ono jego / niego mu je nim nim
1 os. 2 os. 3 os. Przymiotniki
–om –oś –o –e

Udostępnij:

Przykłady z tekstów kultury:

Rodzaj neutralny (ono/jego)

  • Piotr A. KowalczykZapowiadamy #detalfest2021 - festiwal detalu online w bibliotece TUVIM (Łódzka Organizacja Turystyczna), 2020

    • Autorum książki o łódzkim Złotnie, Zdrowiu i os. Mireckiego oraz ukazującej się niebawem syntezy dziejów Jeżowa, instagramowe kierunkowy44, pokazuje, że podczas wędrówek po najbliższej okolicy może być pięknie, nostalgicznie, tajemniczo, niepokojąco, brzydko, zabawnie, ale nigdy nudno.
  • Rada Języka PolskiegoOpinia o formach „byłom”, „byłoś”, itp., 2003

    • Problem, który Pan poruszył w liście do RJP, jest ciekawy, a jego rozwiązanie może nastąpić przez odwołanie się do opisu kategorii gramatycznych, zawartego w podręcznikach i encyklopediach językowych. Chodzi o to, czy formy 1. i 2. osoby liczby pojedynczej rodzaju nijakiego w czasie przeszłym występują w polszczyźnie, czy są poprawne w naszym języku. Otóż mamy tu do czynienia z dwiema kwestiami: formalno-gramatyczną i semantyczną.
      Jeśli chodzi o tę pierwszą kwestię, to opis kategorii gramatycznych czasownika w „Encyklopedii języka polskiego” (wyd. III, Wrocław 1999) zawiera informację, że: „W cz[asie] prze[szłym] prócz odmiany przez osobę i liczbę występuje odmiana przez rodzaj: w l. poj. istnieje opozycja rodz. m. : rodz. ż. : rodz. n. (końcówki -ø, -a, -o)” (s. 45), natomiast w tabeli na s. 194 podane są końcówki dla l. poj. czasu przeszłego: -m, -ś, -ø). Nigdzie nie występuje zastrzeżenie, że nie tworzy się form 1. i 2. osoby rodzaju nijakiego w czasie przeszłym. Tak więc z punktu widzenia gramatycznego formy byłom, byłoś, robiłom, robiłoś, widziałom, widziałoś itd. są poprawne, zgodne z systemem językowym.
  • Biogram Sybila Grzybowskiego jako osoby prowadzącej wykład na festiwalu Nowa Siła Kuratorska, 2021

    • SYBIL GRZYBOWSKIE (ur. 1998) - studencie filologii klasycznej w Instytucie Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych Uniwersytetu Wrocławskiego, aktywiszcze queerowe, członcze Rady Języka Neutralnego, autorze Słownika Neutratywów Języka Polskiego i strony zaimki.pl, osoba niebinarna używająca rodzaju męskiego oraz neutralnego. Pochodzi z Nowej Rudy, działa we Wrocławiu.
  • czytelnia.wolnabiblioteka.pl, 2020

    • Zapomniałam/em/om hasła
  • Grób Frani Krupińskiej na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (Kwatera: GD Rząd: płd Miejsce: 2,3), 1891; zdj. Michał Kulpa

    • Dziecię, zostawiłoś nas w wielkiej rozpaczy
      Do widzenia, w niebie znowu się zobaczymy
  • Pan Tu Nie Stał - Notes "Utrapienia",

    • Śmieci wyrzuca ○ ona ○ on ○ ono ○ wspólne wyjście
  • Reklama banku Nordea,

    • Myślałoś o noworocznych postanowieniach? Dołącz do nas, człowieku.
  • Spotkaj się z nami w pierwszy dzień wiosny! (Federacja Anarchistyczna Wrocław w serwisie Instagram), 2021

    • Organizujemy Dzień Otwarty, w którym będziesz mogła/mogło/mógł z nami pogadać.
  • Star Trek: Następne Pokolenie, sezon 5 odcinek 17 „Wyklęci”/„Presja społeczna” (tłumaczenie: Kamil Borek), 2016

    • – Radzisz sobie, jakbyś dorastało w wahadłowcu.
      Dorastałom. Moi rodzice to piloci. Latałom z nimi, zanim umiałom chodzić.
  • Maria Czekańska„Nie ma nic złego w byciu dziwaczną_ym_em, dziwaczką, dziwaczem, dziwem, dziwakiem czy dziwką.” – Rozmowa z Łukaszem Kaźmierczakiem/Łucją Kuttig (w: „Gender.pl”), 2020

    • Paradoksalnie dzięki tym mocno toksycznym relacjom rodzinnym staram się w ludziach częściej szukać inspirujących oraz budujących cech, niechby i dla czystej, dyplomatycznej kurtuazji. Z kolei dzięki względnie minimalnej niezależności finansowej przyglądam się temu od twórczej strony, jednak nie zawsze mogłom sobie na takie nastawienie pozwolić. Poza tym, tej ekonomicznej mikrosuwerenności bynajmniej nie utożsamiałobym z jakąkolwiek gwarancją.
  • Kamil DachnijJest osobą niebinarną. Nie widzi siebie w żadnej kategorii (wp.pl), 2021

    • Stodden do tej pory było znane jako ktoś, kto w 2011 r. bardzo młodo wzięło ślub (w wieku 16 lat wyszło za 51-letniego aktora Douga Hutchisona). Taka różnica wiekowa szybko przyniosła sławę i Stodden wykorzystywało ją na wszelki możliwy sposób, pojawiając się w różnych amerykańskich reality show. Po burzliwym związku, pełnych rozstań i powrotów, ostatecznie rozwiodło się z mężczyzną rok temu. Teraz w mediach społecznościowych postanowiło wyznać, że nie chce, by ludzie określali ich płeć.
  • Małgorzata GoślińskaZrobimy z ciebie mężczyznę (w: „Magazyn TVN24”), 2019; Milo - historia życia i śmierci

    • Milo nie miało myśli erotycznych. Tak boleśnie myślało o własnym ciele, że nie potrafiło myśleć o nim w towarzystwie innych ciał. Ale żeby zmienić ciało, musiało odpowiedzieć u psychologa na pytania: Od kiedy się masturbujesz? Jak to robisz? O czym wtedy myślisz? W jakiej pozycji uprawiasz seks? Jak się całujesz? Milo było rozdarte, nie lubiło kłamać.@Przez jeden dzień Milo się cieszyło. Ale to był krok w bok. Milo nie posunęło się do przodu w kierunku tranzycji prawnej ani medycznej. Uznali imię, nie tożsamość. W dowodzie pozostała literka M. Milo było osobą niebinarną, ale z dwojga złego wolałoby literkę K. Było rozdarte. Nie lubiło swojego męskiego ciała, dlatego postanowiło przejść tranzycję. Ale nie po to wyrwało się z klatki chłopca, żeby wejść w kolejną klatkę. Chciało być sobą.
  • Piotr GrabarczykGrabari epatuje (Replika #88), 2020

    • Uznali, że to nie jestem ja, a ktoś, kto się po prostu pode mnie podszywa. Zablokowali mnie po jednym dniuwyznało w programie „Watch What Happens Live” Smith. W jednym z innych wywiadów Sam zadeklarowało też, że nie ma preferencji co do płci przyszłych partnerów. Trzymamy kciuki!
  • Anna KlimontZaimek “hen” w szwedzkich książkach obrazkowych – siedem lat po Kivi & Monsterhund (w: „Studia Scandinavica 3(23)/2019”), 2019

    • Gdyby Kivi było chłopcem lub dziewczynką, musiałoby zmierzyć się z przypisanymi danej płci cechami, które stawiałyby przed nim zarówno pewne oczekiwania, jak także ograniczenia (Kivi stałoby się na przykład wrażliwym chłopcem lub silną i odważną dziewczynką), Lundqvist chciał natomiast zupełnie wyzwolić postać Kivi, a także całą opowiedzianą historię od wszelkich stereotypów związanych z płcią.
  • Maciej KnapikCo oznacza, że osoba jest niebinarna? „My się tacy rodzimy” (w: „Fakty TVN”), 2020

    • [Maciej Knapik] A czy to jest moda?
      [Polie] Gdyby to była moda i gdyby to było coś, co sobie wybrałom, to nie chciałobym tego wybierać, bo to, jak się dzieje w Polsce, to zdecydowanie wolałobym nie być niebinarne.
  • Karolina Kobielusz i Marta KoniecznaZabieranie głosu (Dwutygodnik), 2020

    • Od lat już interesującą modyfikację głosem w swojej twórczości wykorzystuje też Jam Rostron, czyli Planningtorock. Niebinarne i genderqueerowe artyszczę (za: Zaimki.pl) od 16 lat tworzy przebojowy i onieśmielający avantpop i ma na koncie współpracę m.in. z The Knife czy LCD Soundsystem.
  • Kamila KuryłoWykładowca z Uniwersytetu Szczecińskiego o karmiącej piersią posłance:: „Nie była odpowiednio pieszczona”. Żądamy reakcji od władz uczelni (Codziennik Feministyczny), 2021

    • Bardzo się cieszę, że uniknęłom zajęć z panem Krzysztofiakiem. Takie wypowiedzi wykładowców sprawiają, że uczelnia przestaje być bezpiecznym miejscem do nauki i odbierają jej powagę – jak można ode mnie oczekiwać szacunku do wykładowcy, który publicznie okazuje swój brak szacunku do kobiet? Jak studentki mogą czuć się komfortowo i skupić na nauce z takim wykładowcą? Zwłaszcza, jeśli na przedstawianie swoich uprzedzeń i dyskryminacyjnych postaw marnuje czas wykładów, co niestety ma miejsce na zajęciach innych pracowników Uniwersytetu Szczecińskiego, czego miałom nieprzyjemność słuchać.
  • Tash LisieckiMam wam do opowiedzenia historię (w: „Krytyka Polityczna”), 2019

    • W Polsce wiele osób niebinarnych w zetknięciu z lekarzami nieuznającymi niebinarności po prostu kłamie, mówi to, co lekarze chcą usłyszeć, bo od tego zależy ich życie. Gdybym było od początku tak odważne jak Milo, moja historia mogłaby się skończyć podobnie.
  • Maja HebanZbierają na pomoc osobom transpłciowym, bo na państwo nie mogą liczyć (Noizz.pl), 2021

    • Gatekeeping, czyli mnożenie wymagań, jakie trzeba spełnić, zanim otrzyma się możliwość korekty płci, a także nierówny poziom wiedzy i standardów wśród lekarzy, to duży problem w społeczności osób transpłciowych. Pisało o tym Milo Mazurkiewicz, niebinarna osoba, która w maju 2019 r. popełniła samobójstwo, skacząc do Wisły. To właśnie gatekeeping i zabieganie o spełnianie warunków stawianych przez specjalistów Milo opisało przed śmiercią w pełnym rozpaczy ostatnim poście.
  • Maja Staśko„Jest tyle uczuć, o których nie mamy pojęcia – bo wszędzie widzimy tylko romantyczną miłość”. Rozmowa z aktywistą aromantycznym (w: „WTV”), 2021

    • Myślałuś kiedyś, dlaczego w naszym społeczeństwie stawiamy tak wyraźną granicę między przyjaźnią i relacjami romantycznymi?@Co byś zmieniło, żeby osobom aro żyło się lepiej?
    • I tutaj wracamy do tego, co powiedziałom na początku, a więc do tego, że są osoby aromantyczne alloseksualne, w skrócie aroallo lub alloaro.
    • Przeanalizowałom relacje, w których byłum i doszłom do wniosku, że właściwie to z mojej strony nie miało nic „romantycznego” w sobie. Jak na to wszystko patrzę, to właściwie wszystko, co robiłum z tymi osobami, mogłobym równie dobrze zrobić z bliskim przyjacielem.
  • Agnieszka Małgowska, Monika RakZabieranie miejsca kobietom jest antyfeministyczne (w: „Sistrum”), 2020

    • Ostatecznie Joanna Mueller-Liczner również opowiedziała się za przechodzinią i do tego pomysłu się przychyliłom.@Gdy byłom małym dzieckiem, płeć nie miała dla mnie znaczenia, nie utożsamiałom się z żadną płcią. Pierwszy raz z pojęciem transpłciowości spotkałom się, gdy zobaczyłom w telewizji Rafalalę. Wydawało mi się wtedy, że trzeba chcieć być albo kobietą, albo mężczyzną, lub też osobą transpłciową, asymptotycznie dążącą do jednej z tychże obu tożsamości. Dopiero później natrafiłom na książkę Olgi Tokarczuk "Dom dzienny dom nocny". Dziś mogę stwierdzić, że to dla mnie kanoniczna lektura, gdyż pokazała mi różne tożsamości. Przede wszystkim androgyniczność w wątkach o mnichu Paschalisie i świętej Wilgefortis Kummernis, która nosi w sobie też zdetronizowaną Trójcę Boginiczną. W powieści pojawia się również postać o imieniu Agni, nawiązująca do androgyniczności, ale nie spajająca, lecz rozspajająca, bo rozbijająca małżeństwo. Po lekturze zdałom sobie sprawę, że jestem androgyne.
  • Krystyna Spark„W szkole nigdy nie uczono nas o różnorodności” – wywiad z Hilde Atalanta – założycielom* The Vulva Gallery (w: „Szajn”), 2020

    • [Krystyna Spark] Wydaje mi się, że jedną z przyczyn sukcesu The Vulva Gallery jest to, jak urocze są twoje ilustracje. Opowiesz mi trochę o swojej „artystycznej stronie”? Gdzie nauczyłoś się tak pięknie malować, uwzględniając tak liczne szczegóły?
      [Hilde Atalanta]Samo się nauczyłom. Nigdy nie miałom profesjonalnej edukacji plastycznej, ale rysowanie i malowanie od zawsze sprawiało mi wiele radości. Uczyłom się grać na fortepianie w konserwatorium w Rotterdamie. Po ukończeniu tego etapu, studiowałom psychologię kliniczną na Uniwersytecie Amsterdamskim – jak widać, to dwie kompletnie różne drogi. Gdy zaczęłom ilustrować w 2016 roku, zauważyłom, że tak naprawdę to sprawiało mi najwięcej szczerej radości.
  • Maja StaśkoAsystentka posła Lewicy odwołana za transfobię. Przedstawiamy głos osób transpłciowych i pracujących seksualnie (wtv.pl), 2021

    • Jest mi zwyczajnie przykro. Lubiłem partię Razem. Starałom się przekonać znajomych do głosowania na Was i przymykałem oko na okazjonalne transfobiczne tweety czy inne dziwne sytuacje. Nie mówię, że to wielka zasługa, ale to najlepszy sposób, żeby zobrazować moją (już teraz niezbyt aktualną) sympatię to was. Podziwiałom Magdę Biejat, inne posłanki czy Adriana Zandberga. Teraz będzie mi jeszcze trudniej na Was liczyć.
  • Wiktorze MarcoweBez wzajemnej opieki wszystkie zginiemy (gazeta manifowa Inicjatywy 8 Marca), 2021

    • Jestem osobą niebinarną, używam męskich końcówek, ale mam macicę i też mogę zajść w ciążę.@Jakbym miał się ścierać bezpośrednio z policją czy siedzieć w areszcie, to bym chyba się potem przekręcił. I moje osoby partnerskie, mimo przygotowania na taką sytuację, razem ze mną.
    • O. powiedziało, że mu znikam, i muszę trochę przystopować. M. był we wszystkim ze mną.
    • Opiekuje się mną, bo tradycyjne instytucje opieki zawiodły - nie ma rodziny i nie ma państwa dla takich jak my, queerów, transek, płodobójczyń.
  • Kacen Callender z World Fantasy Award. Przyznano prestiżowe nagrody (w: „Niestatystyczny.pl”), 2020

    • Najlepszą powieścią okazała się „Queen of the Conquered” (Królowa zwyciężonych), którą napisało młode autorzę Kacen Callender.
  • Bartek BiedrzyckiConfirmatio Vir Llamki, albo o wizycie Nieziemca Macka Simma na Starej Ziemi (w: „Dzieje się”), 2018

    • Usiedli. Vir wskoczyło na łóżko i zainstalowało się tam po turecku, Simm przysiadł na obrotowym krześle przy biurku.
      – Jak dorosnę, to chcę polecieć na Marsa.
      – Przecież już byłoś u mnie dwa razy.
      – Ale ja chcę na stałe
  • Anna KańtochNiepełnia, 2017

    • Ale Sło­neczko oczy­wi­ście chciało, i to bar­dzo. Chciało i bało się jed­no­cze­śnie, ponie­waż wie­rzyło matce. Świat na zewnątrz był piękny, ale też okrutny – zwłasz­cza dla takich jak ono. Bo Sło­neczko, choć nikt ni­gdy nie powie­dział mu tego wyraź­nie, wie­działo, że różni się od zwy­czaj­nych dzieci, a ludzie nie lubią tego, co inne.
  • Marta KisielDożywocie, 2010

    • Starało się zrobić wrażenie bardzo zasmuconego i stanowczego jednocześnie, aczkolwiek nie wzięło pod uwagę faktu, że wygląd trochę wchodzi mu w paradę. Owszem, peleryna świetnie maskowała skrzydła, ale poza tym była zdecydowanie zbyt wielka na jedno małe Licho.
  • Marta KisielMałe Licho i tajemnica Niebożątka, 2018

    • Istotnie, Licho nic nie rozumiało. Stało z klockiem w wyciągniętej ręce i oszołomione spoglądało na chłopca, który zaciskał zęby i patrzył na nie tak… tak… tak źle.
      – Czemu ty taki jesteś? Ja tylko chciałom ci pomóc, ja ci zawsze pomagam…
      – Och, czy ty musisz być takietakie głupie?!
  • Marta KisielMałe Licho i anioł z kamienia, 2019

    • – No już, już, nie frasuj się tak, aniołeczku – powiedział wujaszek, wróciwszy do stołu. Pogładził przejęte Licho po głowie. – Tsadkielek nie umie w nastrój. Tsadkielek jest zadaniowy, rozumiesz. Musi mieć zajęcie, inaczej mu się merda pod kopułką. No, skończyłoś pierniczyć? To chodź, będziemy dziurkować.
  • Marta KisielSiła niższa, 2016

    • – Ja co prawda słabo znam gościa - odparł po kilku chwilach - ale tak sobie myślę, że on to nie lubi nikogo.
      – Nawet swojego człowieka? Przecież jest aniołem stróżem. Ja swoich zawsze lubiłom. Jak miałobym im stróżować bez lubienia?
  • Marta KisielMałe Licho i lato z diabłem, 2020

    • — Ty miałeś przygody, alleluja. Takie z emocjami i siniakami, i wyprawami, i w ogóle! A ja nie miałom ani jednej, ani w zaświatach, ani w podmiędzypiekle…
      — Przednadpiekle — poprawił Bożek skrupulatnie.
      — Tam też nie miałom! — zakrzyknęło Licho i tupnęło bamboszkiem dla większego wrażenia. — Nic nie miałom i nigdzie nie byłom, bo ty mnie nigdzie nie zabierasz!
  • Maja Lidia KossakowskaSiewca wiatru, 2004

    • – Poczekaj! – zawołał – Powiedziałoś, ze mam coś zobaczyć. Czy zechcesz mi to pokazać?
      Powiedziałomprzytaknęło Jagnię – Wiele rzeczy starałom ci się przekazać. Czyż nie nadejdą dni? Czyż nie zapłoną noce? Pyłem na wietrze są myśli skrzydlatych.
  • Anna ŁaganEkonomia to dolina niesamowitości (w: „Skafander i melonik”), 2018

    • – Oczywiście – zgodziło się Manu. – Właśnie przeprowadziłom analizę skutków obniżenia moich cen i mimo że widzę wiele niedogodności i nieprzyjemnych konsekwencji, rozumiem, że jak p. powiedział, jest to na ten moment najlepsze rozwiązanie problemu. Zgadzam się na zmianę umowy i obniżenie kosztów… Oto cena, którą p. proponuję.
  • Yoon Ha LeeSmocza perła (tłumaczenie: Agnieszka Fulińska i Aleksandra Klęczar), 2019

    • – Idzie ci lepiej niż zwykle – oznajmiło w końcu Sujin. Nie zauważyłam, że pogrążone w lekturze książki dotyczącej chemii zwracało na nas w ogóle uwagę.@– Nie ostrzegłoś przypadkiem Hwana, żeby trzymał się z daleka? – zapytałam.
      Powiedziałom to ze względu na upiory.
      Musiałam przyznać, że mi zaimponowało.
  • Stanisław LemMaska (w zbiorze „Maska”), 1976

    • Ta wędrówka moja na wznak trwała czas niewiadomy, a w miarę jej postępów powiększałom się i rozpoznawałom siebie, doświadczając własnych granic, i nie potrafię wyjawić, kiedym mogło już dokładnie ogarnąć własny kształt, rozpoznać każde miejsce, gdziem ustawało. (...) Leżałom jeszcze bezwładne, choć zdolne już do własnego ruchu, lecz w pełni wiadomości, że jeszcze nie czas, i w tym zmartwiałym przechyle — bom spoczywało wtedy na skośnej równi — ostatni prąd, wiatyk bez tchu, pocałunek rozedrgany sprężył mnie, i to był znak, żeby zerwać się i wpełznąć w okrągły otwór bezświetlny, i już bez wszelkiego przynaglania dotknęłom zimnych, gładkich, wklęsłych płyt, aby spocząć na nich z kamienną ulgą. Lecz może był to sen.
  • Ian McDonaldRzeka bogów (tłumaczenie: Wojciech Próchniewicz), 2010

    • Poznali się, ślub, sześć miesięcy później - ja. I zanim zapytasz: nie. Byłom jedynakiem. Moi rodzice byli atrakcją na Chowpatty Beatch. Brali mnie na wszystkie imprezy, byłom prawdziwą ozdobą.
  • Natalia OsińskaFluff, 2019

    • Kiedyś na przykład zapytał to małe pucate Zło, czy jest chłopcem, czy dziewczynką i trudno doprawdy stwierdzić, kto zniósł to gorzej: Zło, które zalało się wielkimi łzami, czy Daniel, który prawie dostał wybroczyn ze złości.
      – Ale mogę zapytać, ile ma lat? – upewnił się Marcin, kiedy już wszystkich potulnie poprzepraszał. – Bo przesiaduje po nocach na tych twoich imprezach, a wygląda smarkato. Jak je kiedyś zobaczę w tym domu z piwem, to nogi z tyłka powyrywam. Tobie.
  • Ada PalmerDo błyskawicy podobne (tłumaczenie: Michał Jakuszewski), 2019

    • Błagam, uwierzcie mi, dyrektorze naczelny. Nie mam pojęcia, co się wydarzyło. Wiecie, że nie potrafię dowieść swej niewinności, ale ufaliście mi przez długi czas i nie zdradziłom waszego zaufania. Nigdy bym tego nie zrobiło. Nawet dziś rano mogłom powiedzieć Masonowi prawdę o Liście Siedmiu i Dziesięciu, ale tego nie zrobiłom
  • Ada PalmerSiedem kapitulacji (tłumaczenie: Michał Jakuszewski), 2019

    • Trudno określić, kiedy się ocknęłom, bo świat, w którym się znalazłom, bardzo przypominał sen. Nic nie widziałom, nie byłom w stanie się poruszyć, nie mogłom mówić. Nie byłom związane ani zakneblowane. To były moje dłonie, moje ramiona i moje nogi. Wszystkie leżały bezwładnie, a gdy spróbowałom wezwać pomoc, nie tylko nie rozległ się żaden dźwięk, lecz moje usta nie chciały nawet uformować słów. Zachowałom jednak zdolność czucia i natychmiast uświadomiłom sobie, że leżę w dopasowanym kształtem do ciała pudełku Żywej Lalki.
  • Ashley PostonZaczytana i bestia (tłum. Agnieszka Brodzik), 2020

    • Quinn i Annie czekają na mnie przy mojej szafce. Widzę gniew Quinn i wcale się nie dziwię. Gdy podchodzę, by otworzyć drzwiczki, właśnie coś głośno tłumaczy Annie:
      – A on tak po prostu wszedł mi w słowo! Miałom przygotowane całe przemówienie! – wścieka się. – Teraz jeszcze bardziej chcę wygrać. Nie pozwolimy ci iść z nim na bal, bez względu na wszystko.
  • Joanna Krystyna RadoszListopad bez snów (w: „Tęczowe i fantastyczne”), 2020

    • Gdy je otwieram, rozlega się zgrzyt zamka w drzwiach, przedpokój zalewa fala światła, a z głębi mieszkania dobiega lekko bełkotliwy głos Mady:
      – ...a ja byłom jak: kupiliśmy trzyosobowy materac, a ty gardzisz!
  • Vandana SinghGSZeŚ (w: „Nowa Fantastyka” 10/2020; tłumaczenie: Michał Kubalski), 2020

    • Nie mam jeszcze żadnych odpowiedzi na twoje pytanie o Księżyc. Zapora, jakiej jeszcze nigdy nie widziałom.
  • Aleksandra StaniszOfiara (w: „Umieranie to parszywa robota”), 2019

    • To jed­na z me­tod – przy­tak­nę­ło. – Ste­ty czy nie­ste­ty, ja za nią nie prze­pa­dam. Lu­bię za to wa­sze to­wa­rzy­stwo. Mia­łom na­dzie­ję zo­ba­czyć ja­kieś przed­sta­wie­nie. Wiesz, cięż­ko tu ścią­gnąć te­atr, ja też ra­czej stąd nie wyj­dę…
  • A. SzydlikJak uratować kotka z nawiedzonego domu (w: „Tęczowe i fantastyczne”), 2020

    • Znalazłom ten portfel na przystanku, wciśnięty między krzesełka. Podniosłom go, trochę bezmyślnie, trochę dla zabicia czasu. Autobus miał przyjechać za kwadrans. Mogłom co prawda iść piechota ̨, ale było ciemno, zimno i lało, a ja byłom bardzo zmęczone. Usiadłom więc na plastikowym krzesełku i otworzyłom portfel.
  • Merc Fenn WolfmoorNaszym celem jest nie umrzeć (w: „Nowa Fantastyka” 11/2020; tłumaczenie: Michał Kubalski), 2020

    • Wyobraża sobie formularze badania, niekończące się tabelki medycznego kwestionariusz. Jaka jest Twoja płeć? – zabrzmi pytanie, a do zaznaczenia będą tylko dwie możliwości. Sua zawaha się, a to zostanie zauważone. Rysa na wizerunku.
      Żadne urzędowe dokumenty nie wskazują, że jest niebinarne. A Sua nie jest pewne, czy ma odwagę, by się upierać. Nie ma przestrzeni na dyskutowanie z binarnością, wychwalającą fałszywą biologię.@Gdy Sua powiedziało mu o Czystce, Caspian powiedział, że zaryzykuje. Nie mam wiele do stracenia, co nie? - rzekł z uśmiechem, ale Sua wiedziało, że jest niespokojny, gdyż jednocześnie ugniatał rękoma materac.
    • Piekarnia Leniwy Bochenek stara się dostosować do nakazu, by zebrać i udostępnić dla rządowych przeglądarek wszystkie dane do końca tego roku. Sua samo nie wie, jakim cudem znalazło kogoś takiego, jak Jong, która rozumie i po cichu sprzeciwia się rządowi. Inny pracodawca mógłby zgłosić Suę z powodu autyzmu i zażądać, by zostało „naprawione”.
  • Sam DomingoZamknąć uszy (Tłumaczenie: Szymon Misiek), 2020; Wiersz był częścią wykładu performatywnego „Gdy słowa kasują osoby. Doświadczenie osób niebinarnych w Polsce i na Filipinach”

    • Ono ma pewną delikatność w głosie,
      niemal szepcie, choć pełnym agresji.
      Obelgi, które cytuje, stają się nutami,
      łączą się w harmonijną melodię przemocy,
      do spółki z echem językowych rozterek.
      Śpiewa mi elegię dla starego imienia.
      Chciałabym zamknąć uszy.

      Podczas przerwy na papierosa
      naśladuje urywany oddech,
      jaki ma zawsze podczas ataków
      „tita” [ciocią], „ate” [siostrą] i „panią”.
      Te słowa płyną z homofobicznych ust
      sprawców klaustrofobicznych traum.
      Przełykam ciężkie jak kamień powietrze.
      Ono chciałoby zamknąć uszy.
  • Adam MickiewiczAch, już i w rodzicielskim domu... (Liryki lozańskie), 1840

    • Ach, już i w rodzicielskim domu
      byłom złe dziecię
  • Dzisiaj w Betlejem, ; przykład częstszego niż obecnie użycia rodzaju nijakiego w stosunku do dzieci w przeszłości

    • Maryja Panna, Maryja Panna
      Dzieciątko piastuje,
      i Józef stary, i Józef stary,
      Ono pielęgnuje.

Rodzaj żeński (ona/jej)

  • Marta GlancCzasami ktoś obcy pyta, czy jestem baba czy chłop. Rozmowa z Sarą Tylką. (Onet.pl), 2021

    • Musiałam sama odkryć swoją tożsamość i o co w niej tak naprawdę chodzi. Im jestem starsza i bardziej wyedukowana, tym łatwiej mi pewne rzeczy przyjąć i nie zakładać od razu, że ktoś swoim zachowaniem czy pytaniem chce mnie zranić. Kiedyś było inaczej. Jako mała dziewczynka, słysząc, że ktoś mówi o mnie babochłop, cierpiałam. To określenie bardzo we mnie uderzało i nie potrafiłam się w tym odnaleźć. @Przyznam, że dopiero miesiąc temu włączyłam sobie wywiad z Margot w Radiu Zet, który przeprowadziła dziennikarka Beata Lubecka. Po kilku minutach go wyłączyłam. To było straszne, bardzo współczuję Margot. Całym sercem czułam, że jest ona wpychana przez tę dziennikarkę w coś bardzo dla niej niewygodnego. To po prostu nie było okej. Czułam wręcz psychiczny ból i mogę sobie tylko wyobrażać, co przeżywała Margot.
  • Matylda Jonas-KowalikMx.Enigma: W Nowym Jorku spotykam się z dyskryminacją zarówno od osób z zewnątrz, jak i wewnątrz społeczności LGBTQ, 2016

    • Identyfikuję się jako osoba transfemme. Od 21 roku życia używam zaimków they/their. Niedawno zaczęłam brać estrogen i jestem w trakcie tranzycji. Męczy mnie życie w patriarchalno-binarnym świecie, który wymaga ode mnie, żebym ze względu na moją płeć ubierała się, wyrażała i prezentowała w określony sposób. Zawsze skłaniam się w stronę kobiecości – ekspresji i przedmiotów, i zawsze byłam z tego powodu zawstydzana i zmuszana do dostosowania się sztywnych zasad męskości, które nigdy nie były dla mnie naturalne i autentyczne@Mx.Enigma używa w języku angielskim zaimków they/their, ale na rzecz polskiego tłumaczenia zgodziła się na używanie żeńskich form
  • Piotr Wesołowicz, Dawid KrawczykDwa miesiące aresztu dla aktywistki LGBT. Spontaniczna demonstracja w jej obronie (w: „Gazeta Wyborcza”), 2020

    • Sąd w Warszawie zdecydował o dwumiesięcznym areszcie dla Margot, aktywistki walczącego z homofobią kolektywu Stop Bzdurom. Informacja o tym doprowadziła do protestów, które sprzed siedziby Kampanii Przeciw Homofobii przeniosły się na Krakowskie Przedmieście i pod komendę na Wilczą. Policja zatrzymała kilkunastu ich uczestników.@Margot pożegnała się z grupą, która odprowadziła ją na Nowy Świat i zaczęła iść w stronę kościoła z pomnikiem Chrystusa. Wtedy podeszli do niej policjanci w mundurach i nieumundurowani, złapali za ręce i wsadzili do nieoznakowanego grafitowego samochodu. Doszło do szarpaniny między protestującymi i policją.
  • Julia WłaszczukMargot ze Stop Bzdurom: Nie mam czasu się bać (w: „Vogue”), 2020

    • Ostatnie dwa dni spędziłam w domu w gronie przyjaciółek. Czas minął nam na rozmowach, jedzeniu i kochaniu się. Po wyjściu musiałam na chwilę odciąć. Teraz powoli wracam do rzeczywistości i normalnego rytmu pracy, więc dziś mam się różnie – czasami czuję radość, a chwilę potem przygnębienie i stres. Dopiero dziś w nocy czytałam o wszystkim, co wydarzyło się przez ostatnie tygodnie i byłam pod ogromnym wrażeniem.@Przez pierwsze kilka dni część współosadzonych krzyczało w moją stronę obelgi i groźby, ale szybko im się to znudziło. Później kilka razy zaczepiano mnie tekstami w stylu: „Co tam Margareta?” czy „Jak masz na imię, dziewczynko?”. Prawie wszyscy współwięźniowie zwracali się do mnie żeńskimi zaimkami, czego nie mogłam wyegzekwować ze strony służby więziennej.
  • Ann LeckieZabójczy miecz (tłum. Danuta Górska), 2016; postać niebinarna używająca form żeńskich

    • – Przyszła przeprosić moją pracownicę. – Zastępczynię Daos Ceit, tam, w zewnętrznym biurze. – Ich matki są kuzynkami. – Formalnie słowo użyte przez Skaaiat oznaczało pokrewieństwo pomiędzy dwojgiem ludzi z różnych domów, którzy mieli wspólną rodzicielkę albo babkę, jednak w sensie potocznym dotyczyło dalszego krewnego, przyjaciela albo kogoś, z kim się dorastało. – Wczoraj miały się spotkać na herbacie, ale Tisarwat się nie pojawiła i nie odpowiadała na wiadomości. A wiesz, jak wojskowi się lubią z zarządem doków. – Czyli pozornie uprzejmość, a prywatnie pogarda. – Moja pracownica się obraziła.
  • Ann LeckieZabójcza sprawiedliwość (tłum. Danuta Górska), 2015; postać niebinarna używająca form żeńskich

    • Odwróciłam się, żeby jej się przyjrzeć. Była wyższa od większości Nilterek, ale tłusta i blada jak one wszystkie. Ważyła więcej ode mnie, ale ja byłam wyższa i znacznie silniejsza, niż mogło się wydawać. Nie zdawała sobie sprawy, na kogo się porywa. Była prawdopodobnie płci męskiej, sądząc po skomplikowanych kanciastych wzorach pikowania na jej koszuli. Nie miałam całkowitej pewności. To byłoby bez znaczenia, gdybym przebywała w przestrzeni Radch. Radchaai nie zwracają większej uwagi na płeć, a ich język – mój pierwszy język – w ogóle nie uwzględnia rozróżnień płci. Język, którym teraz mówiliśmy, uwzględniał i mogłam sobie narobić kłopotów, gdybym użyła niewłaściwych form. Nie pomagało, że wskazówki pozwalające odgadnąć płeć zmieniały się w każdym kolejnym miejscu, niekiedy radykalnie, i rzadko miały dla mnie sens.

  • Yoon Ha LeeSmocza perła (tłumaczenie: Agnieszka Fulińska i Aleksandra Klęczar), 2019

    • – Idzie ci lepiej niż zwykle – oznajmiło w końcu Sujin. Nie zauważyłam, że pogrążone w lekturze książki dotyczącej chemii zwracało na nas w ogóle uwagę.@– Nie ostrzegłoś przypadkiem Hwana, żeby trzymał się z daleka? – zapytałam.
      Powiedziałom to ze względu na upiory.
      Musiałam przyznać, że mi zaimponowało.
  • Ginny NawrockaCierpki zapach kosmosu (w: „Tęczowe i fantastyczne”), 2020; oprócz tego także postaci niebinarne używające męskich i żeńskich form

    • Ja, Gosia, Ewa i Jacek. Gosia była najmłodsza... Jest najmłodsza. Jacek jest z tego samego roku, co ja, ale onu urodziłu się na początku, a ja pod koniec. A Ewa jest pięć lat starszy ode mnie.

Rodzaj męski (on/jego)

  • Robin Marantz HenigDwie płcie to za mało (w: „National Geographic”), 2020

    • Najpierw uznał się za butch lesbian – lesbijkę przejawiającą stereotypowo męskie cechy, później – osobę genderfluid, aż w końcu zdecydował się na określenie „niebinarny transchłopak”. Brzmi to trochę jak oksymoron. Czy „niebinarny” i „chłopak” się nie wykluczają? Ale taka kombinacja wydaje się Charliemu najbardziej odpowiednia. Kilka miesięcy po naszej rozmowie wybierał się na studia i miał zamiar zacząć przyjmować testosteron.
  • Ada PetriczkoGenderqueer: Nie ona. Nie on. Osoba (w: „Wysokie Obcasy”), 2015

    • – Wiara w płeć jest spełnianiem cudzych oczekiwań. Czym innym jest gra w płeć, uprawiam ją – mówi Robert, 35-letni pisarz z Warszawy. – Nie jestem mężczyzną, chociaż lubię swoje ciało i płynące z faktu jego posiadania korzyści. Nie jestem kobietą, chociaż gdybym miał wskazać najbardziej satysfakcjonujące mnie miejsce, byłoby ono w świecie kobiet. Nie jestem gejem, bo chociaż seksualnie pociągają mnie mężczyźni, zakochuję się w kobietach. Gej to kostium, taki sam konstrukt społeczno-kulturowy jak mężczyzna i kobieta. Nigdy nie miałem płci, ta jest nomadą.
  • Wiktorze MarcoweBez wzajemnej opieki wszystkie zginiemy (gazeta manifowa Inicjatywy 8 Marca), 2021

    • Jestem osobą niebinarną, używam męskich końcówek, ale mam macicę i też mogę zajść w ciążę.@Jakbym miał się ścierać bezpośrednio z policją czy siedzieć w areszcie, to bym chyba się potem przekręcił. I moje osoby partnerskie, mimo przygotowania na taką sytuację, razem ze mną.
    • O. powiedziało, że mu znikam, i muszę trochę przystopować. M. był we wszystkim ze mną.
    • Opiekuje się mną, bo tradycyjne instytucje opieki zawiodły - nie ma rodziny i nie ma państwa dla takich jak my, queerów, transek, płodobójczyń.
  • Bartek BiedrzyckiConfirmatio Vir Llamki, albo o wizycie Nieziemca Macka Simma na Starej Ziemi (w: „Dzieje się”), 2018

    • Usiedli. Vir wskoczyło na łóżko i zainstalowało się tam po turecku, Simm przysiadł na obrotowym krześle przy biurku.
      – Jak dorosnę, to chcę polecieć na Marsa.
      – Przecież już byłoś u mnie dwa razy.
      – Ale ja chcę na stałe
  • Jacek DukajPerfekcyjna niedoskonałość, 2003

    • – Do Creytona powinniśmy dotrzeć w ciągu trzydziestu ośmiu k-godzin. Nawet zważywszy na utratę krwi pana i stahs McPherson–
      Chciałuś powiedzieć – przerwał nu Zamoyski – powinniśmy byli tam dotrzeć. Samu twierdzisz, że po odcięciu od Plateau nie wiesz nawet, w którą stronę lecimy. Swoją drogą, zastanawiam się, jak to możliwe. Przecież chyba pamiętasz, gdzie celowałuś.@– To było wyzwanie na pojedynek – stwierdziła manifestacja Słowińskienu i kopnęła upuszczoną muszlę aż pod palmy. Stłukła sobie przy tym stopę i teraz podskakiwała na jednej nodze, wściekła – taki na poły komiczny behawior manifestowału Adamowi i Cesarzowi.
    • Jeszcze nie do końca świadomy otoczenia, zareagował w sposób stosowny dla ciążenia Farstone (lub Pałacu) – i w efekcie odbił się od bocznej ściany. Zamrugał, nie wierząc własnym oczom. Z odległości dwóch cali szczerzyłu się bowiem z niej, wielku jak posąg Stalina, Patrick Gheorg McPherson.
      W odruchu już niemal paniki odepchnął się Zamoyski wstecz, ku fotelowi. Nie mógł oderwać wzroku od ekranu z uspokajająco uśmiechniętum Patrickum – najpierw więc fotel wymacał, fotel i ciało na nim.
    • Głupi! Znajdujesz się w jenu wnętrzu, onu czyta twoje nastroje, pragnienia, instynkty, myśli nieomal – z napięcia mięśni, drżenia strun głosowych, temperatury naskórka, rytmu oddechu, łopotu serca, szumu krwi w żyłach i tkankach. Skąd niby wiedziału wówczas, że szukasz urynału? Nic wu nie umknie. Pozostajecie całkowicie w jenu władzy. Nie jesteś w stanie przekazać Angelice ni słowa tak, by onu o nim nie wiedziału.
  • Marta KisielSiła niższa, 2016

    • – Ja co prawda słabo znam gościa - odparł po kilku chwilach - ale tak sobie myślę, że on to nie lubi nikogo.
      – Nawet swojego człowieka? Przecież jest aniołem stróżem. Ja swoich zawsze lubiłom. Jak miałobym im stróżować bez lubienia?
  • Ursula K. Le GuinLewa ręka ciemności (tłum. Lech Jęczmyk), 1987; postacie niebinarne używające form męskich

    • Był tak kobiecy w wyglądzie i zachowaniu, że kiedyś spytałem go, ile ma dzieci, tak jakbym pytał matkę. Spochmurniał. Okazało się, że nie urodził ani jednego, za to spłodził sporo. Był to jeden z tych małych wstrząsów, jakich doznawałem na każdym kroku. Szok kulturowy był niczym w porównaniu z szokiem biologicznym, którego doznawałem jako osobnik płci męskiej wśród istot ludzkich, będących przez pięć szóstych czasu hermafrodytycznymi eunuchami.@Byliśmy kemmeringami przez siedem lat i mieliśmy dwoje dzieci. Jako dzieci jego łona nosiły jego imię Foreth rem ir Osboth i chowały się w ognisku jego klanu. Przed trzema laty poszedł do stanicy Orgny i teraz nosił złoty łańcuch celibanta. Nie widzieliśmy się przez te trzy lata, a jednak, kiedy zobaczyłem jego twarz w cieniu pod kamiennym łukiem, poczułem przypływ naszej dawnej miłości, jakbyśmy rozstali się zaledwie wczoraj, i doceniłem jego wierność, która sprawiła, że gotów był podzielić mój upadek. Czując znów na sobie te daremne więzy rozgniewałem się, bo miłość Asze zawsze zmuszała mnie do działania wbrew moim chęciom.

  • Ginny NawrockaCierpki zapach kosmosu (w: „Tęczowe i fantastyczne”), 2020; oprócz tego także postaci niebinarne używające męskich i żeńskich form

    • Ja, Gosia, Ewa i Jacek. Gosia była najmłodsza... Jest najmłodsza. Jacek jest z tego samego roku, co ja, ale onu urodziłu się na początku, a ja pod koniec. A Ewa jest pięć lat starszy ode mnie.

O co chodzi w tej stronie?

Polska gramatyka jest skomplikowana i silnie zgenderyzowana. Nie oznacza to jednak, że niemożliwe jest używanie innych form niż „on” i „ona”.

Udostępniamy tutaj linki do przykładów użycia (w prostych zdaniach oraz w tekstach kultury: literaturze, prasie, filmach, serialach, muzyce) zaimków i innych form płciowych – nie tylko normatywnych „on” i „ona”, lecz także form niebinarnych.

Dlaczego należy je respektować? Bo zwracanie się do kogoś tak, jak sobie życzy, jest podstawą relacji społecznych. Nie powiesz do Ani “Franku”, nie powiesz “na ty” do osoby, z którą jesteś “na pan”, itp. A są osoby, które nie chcą, by im mówić „on” ani „ona”. Czy to uszanujesz, świadczy wyłącznie o Tobie.

Warto wrzucić link do swoich zaimków na swoje profile na portalach społecznościowych – nawet jeśli jesteś cis (= nie trans) i używasz „on” lub „ona”. – ponieważ dzięki temu pokazujesz wsparcie dla społeczności trans i normalizujesz podawanie zaimków przez osoby, których zaimki nie są oczywiste (więcej powodów tutaj).

Formy neutralne płciowo – jak np. „moi drodzy/drogie”, „drogie osoby”, „wszys* chętn*”, „jesteś wspaniałx”, itp. – są też przydatne, gdy zwracasz się do grupy ludzi lub do osoby, której płci nie znasz.

Już teraz w codziennej polszczyźnie używamy wielu form neutralnych płciowo: „moje kochanie zrobiło mi niespodziankę”, „proszę przyjść do szkoły z rodzicem”, „w urzędzie powiedziano mi, że...”, „dzwonili z gazowni”, „będę robić”, itp. Tutaj idziemy po prostu o krok dalej.

Strona główna