Moje zaimki to: unikanie • Zaimki.pl

Moje zaimki to:

unikanie

Niektóre osoby niebinarne preferują używanie form unikających precyzowania płci zamiast tych nacechowanych czy to binarnie czy niebinarnie. Warto też używać ich mówiąc o osobach, których płci nie znamy. Choć w silnie zgenderyzowanym języku polskim jest to względnie trudne do zrobienia i może lekko zmieniać znaczenie zdania, to jednak wcale nie jest niemożliwe.

Zmiana podmiotu zdania

Normatywne

usłyszałam dzwonek telefonu → zadzwonił telefon
przestraszyłem się nagłego hałasu → jakiś nagły hałas mnie przestraszył

Użycie czasowników niewłaściwych

Normatywne

powinieneś skoczyć do sklepu → trzeba by skoczyć do sklepu
widziałem fajerwerki → widać było fajerwerki

Strona bierna

Normatywne

zgubił telefon → telefon został zgubiony
znalazłam telefon → telefon został znaleziony

Forma bezosobowa

Normatywne

pani w urzędzie powiedziała mi → w urzędzie powiedziano mi
znalazłam telefon → znaleziono telefon
jak jesteś zalogowany, to możesz edytować wpisy → jak się jest zalogowanym, można edytować wpisy
slyszałam dziwne odgłosy → było słychać dziwne odgłosy

Bezosobowe użycie 3. os. mnogiej

Normatywne

pani w urzędzie powiedziała mi → w urzędzie powiedzieli mi

Podmiot logiczny w celowniku

Normatywne

przypomniałem sobie → przypomniało mi się
zmarzłam → zrobiło mi się zimno
zrobiłem → udało mi się zrobić
nigdy nie myślałam o tym w ten sposób → nigdy nie zdarzało mi się myśleć o tym w ten sposób

Bezokolicznikowy czas przyszły

Normatywne

będę robiła → będę robić
będę jadł → będę jeść

Czas teraźniejszy i przyszły zamiast przeszłego

Normatywne

gdy robiłem wczoraj obiad, skaleczyłem się nożem → robię wczoraj obiad i jak się nie skaleczę

Imiesłowy

usiadłem na kanapie → usiadłszy na kanapie
wypiłam herbatę → wypiwszy herbatę
posprzątałem mieszkanie → mieszkanie posprzątane

Unikanie trybu przypuszczającego

Normatywne

czy mógłbyś mi pomóc? → czy możesz mi pomóc?
może bym tak pojechała na wakacje? → może pojadę na wakacje?

Osobatywy i inne normatywne neutralne rzeczowniki

Normatywne

zarządca → osoba zarządzająca
kandydaci i kandydatki → osoby kandydujące
proszę przyjść do szkoły z mamą lub tatą → proszę przyjść do szkoły z opiekunem
mama i tata Ani są bardzo mili → rodzice Ani są bardzo mili
dziennikarze oko.press → redakcja oko.press
fani Mariny → fandom Mariny

Skrócone zaimki

Choć historycznie formy te są męskie, to współcześnie są na tyle rzadko używanie, że warto próbować je reinterpretować.

to dla niego → to dlań
mieszkam u niej → mieszkam uń

Skrócone zaimki + strona bierna

Choć historycznie formy te są męskie, to współcześnie są na tyle rzadko używanie, że warto próbować je reinterpretować.

zrobiła → było przezeń zrobione

Staropolska, rzeczownikowa odmiana przymiotników

Choć historycznie formy te są męskie, to współcześnie są na tyle rzadko używanie, że warto próbować je reinterpretować.

jestem szczęśliwa! → jestem szczęśliw!
czemu jesteś taki zmartwiony? → czemu jesteś tak zmartwion?

Wyrzutnia / elipsa

Normatywne

coś bym dziś porobiło → coś bym dziś

Sprytne użycie przeczenia

Normatywne

byłam poza domem → nie było mnie w domu

Skróty

Normatywne

Katarzyna Nowak → K. Nowak
Szanowny Pan Białek → Sz. P. Białek
Towarzyszka Q → Tow. Q

Liczebniki zbiorowe

Normatywne

dziesięciu pracowników → dziesięcioro pracujących

Ujęcie innymi słowami

Normatywne

psa się cieszy że wróciłom → psa się cieszy, że jestem z powrotem w domu
nie chodź samemu → nie chodź samotnie
nigdy nie będziesz szło samo → nigdy nie będziesz iść samotnie

- unikanie

Udostępnij:

O co chodzi w tej stronie?

Polska gramatyka jest skomplikowana i silnie zgenderyzowana. Nie oznacza to jednak, że niemożliwe jest używanie innych form niż „on” i „ona”.

Udostępniamy tutaj linki do przykładów użycia (w prostych zdaniach oraz w tekstach kultury: literaturze, prasie, filmach, serialach, muzyce) zaimków i innych form płciowych – nie tylko normatywnych „on” i „ona”, lecz także form niebinarnych, takich jak rodzaj neutralny czy postpłciowy.

Dlaczego należy je respektować? Bo zwracanie się do kogoś tak, jak sobie życzy, jest podstawą relacji społecznych. Nie powiesz do Ani „Franku”, nie powiesz „na ty” do osoby, z którą jesteś „na pan”, itp. A są osoby, które nie chcą, by im mówić „on” ani „ona”. Czy to uszanujesz, świadczy wyłącznie o Tobie.

Warto wrzucić link do swoich zaimków na swoje profile na portalach społecznościowych – nawet jeśli jesteś cis (= nie trans) i używasz „on” lub „ona”. – ponieważ dzięki temu pokazujesz wsparcie dla społeczności trans i normalizujesz podawanie zaimków przez osoby, których zaimki nie są oczywiste (więcej powodów tutaj).

Formy neutralne płciowo – jak np. „moi drodzy/drogie”, „drogie osoby”, „wszys* chętn*”, „jesteś wspaniałx”, itp. – są też przydatne, gdy zwracasz się do grupy ludzi lub do osoby, której płci nie znasz.

Już teraz w codziennej polszczyźnie używamy wielu form neutralnych płciowo: „moje kochanie zrobiło mi niespodziankę”, „proszę przyjść do szkoły z rodzicem”, „w urzędzie powiedziano mi, że...”, „dzwonili z gazowni”, „będę robić”, itp. Tutaj idziemy po prostu o krok dalej.

Strona główna