Podzbiory języka inkluzywnego

2022-07-12 | @andrea

Diagram Venna. Dwa zbiory z częścią wspólną. Jeden podpisany „Język neutralny płciowo – Jak mówić, by nie zakładać, że każda osoba to mężczyzna?”, a w nim np. „szanowni państwo”, „osoby studiujące”. Drugi podpisany „Język niebinarny – Jak zwracać się do osób niebinarnych? Jak wyrażają się osoby niebinarne?” z przykładami: „poszłom”, „zrobiłuś”, „autorze”. W części wspólnej przykłady „zapomniałxm hasła”, „osoba autorska”. Całość należy do największego zbioru podpisanego „Język inkluzywny – Jak mówić, by nie wykluczać?”, a w nim (ale poza dotychczasowymi zbiorami) znajduje się: przekreślone „fala uchodźców”, przekreślone „wiocha” kontra „obciach”, przekreślone „homoseksualizm” kontra „homoseksualność”.

Często słyszymy pojęcia „język inkluzywny”, „język neutralny płciowo” i „język niebinarny” mylone ze sobą i używane naprzemiennie. Służymy zatem diagramem wyjaśniającym, o co w tym wszystkim chodzi 😉

Język inkluzywny jest pojęciem najszerszym z nich – opisuje staranność i uważność w zakresie niewykluczania poprzez język – a więc unikanie języka rasistowskiego, ksenofobicznego, seksistowskiego, klasistowskiego, stygmatyzującego, itp.… Przykłady zbieramy w naszym Słowniku inkluzywnego języka.

Jedną z wielu przestrzeni, w których język może wykluczać, jest płeć. Język neutralny płciowo opisuje ten pozbiór języka inkluzywnego, który skupia się na formułowaniu komunikatów w taki sposób, by nie pogłębiać stereotypów płciowych, i by każda adresowana osoba czuła się włączona mimo silnej androcentryczności polszczyzny. Chodzi tu na przykład o osobatywy, formy z iksami czy neutralną liczbę mnogą.

Inną, choć blisko powiązaną kwestią, jest to, jak osoby niebinarne wyrażają swoją płeć w języku. Język niebinarny to chociażby rodzaj neutralny i neutratywy czy dukaizmy i dukatywy.

Niektóre formy można by zaliczyć do obu kategorii. Wiele osób niebinarnych zamiast na przykład „studentka” czy „student” mówi o sobie „osoba studiująca” – wyrażając tym językowo swoją płeć. Ale można użyć tej formy zupełnie bez wskazywania na płeć: na przykład zwracając się do ogółu „drogie osoby studujące” zamiast androcentrycznego „drodzy studenci”. Osoba niebinarna może używać form takich jak „zrobiłxm”, „poszłxm”, ale można też się tak zwrócić do osoby nieznanej płci, np. przycisk „zapomniałxm hasła” na stronie internetowej.

Udostępnij: